Kwaliteit centraal tijdens jaarcongres in Amersfoort

Aliëtte Jonkers, medisch journalist 

‘Kwaliteit van zorg’: dat was niet alleen het thema van het debat dat plaatsvond op het jaarcongres van V&VN Praktijkverpleegkundigen & Praktijkondersteuners. Het was de rode draad van het hele programma. Zo’n 200 enthousiaste leden bezochten het congres, dat 17 september jongstleden traditiegetrouw plaatsvond in De Eenhoorn (Regardz Amersfoort) en afgesloten werd met de jaarlijkse ALV. 

De derde donderdag in september was grijs, onstuimig en nat. Dat weerhield de deelnemers aan het congres niet om naar Amersfoort af te reizen. Ook dit jaar stond beroepsverdieping centraal en konden de bezoekers kiezen uit drie rondes met intensieve workshops van elk anderhalf uur. De onderwerpen sloten goed aan op de actualiteit. Zo stonden er onderwerpen op het pro­ gramma als ‘Privacy in de keten’, ‘Laaggeletterdheid en lage gezondheidsvaardigheden’, ‘Ouderenmishandeling’ en ‘Behoud de zelfstandigheid van uw kwetsbare oude­ ren’. Voor dit verslag bespreken we drie workshops: ‘Parkinson en dementie’, ‘Ik Stop Ermee’ en ‘Hart­ en vaatziekten bij vrouwen’. 

Parkinson en dementie 

De workshop ‘Parkinson en dementie’ werd gegeven door Danny Hommel (AIOTO ouderengeneeskunde) en ver­ pleegkundig specialist Marieke van Tilburg. Van Hommel belichtte de pathologie van Parkinson: een afbraak van dopamineproducerende cellen in de diepe kernen van de 

hersenen, met name de ‘zwarte kern’, die we ook wel de substantia nigra noemen. Al 10 tot 15 jaar voordat symp­ tomen als stijfheid en traagheid optreden, kan de patiënt klachten hebben als slecht ruiken, depressie, obstipatie en orthostatische hypotensie. Maar ook symptomen als een verminderde balans, ‘vastplakken aan de grond’, schuifelpasjes, een voorovergebogen houding, problemen met praten, angst, verslikken, wanen en hallucinaties zijn symptomen van Parkinson, net als incontinentie. Hommel: ‘De combinatie van traagheid en urge­inconti­ nentie is een wrede speling van het lot bij deze ziekte.’ Marieke van Tilburg sprak over de fluctuaties die bij Parkinson optreden: de ‘on­fasen’ waarin de medicatie goed werkt worden afgewisseld door de ‘off­fase’, waarin de werkingsduur van het anti­parkinsoneffect geleidelijk afneemt. Juist vanwege die fluctuaties is het van groot belang dat de patiënt de medicatie op specifieke tijdstip­ pen inneemt, als de off­fase start. ‘In het verpleeghuis is dat niet altijd praktisch of mogelijk’, merkte een deel­ nemer aan de workshop op. Van Tilburg: ‘Als je kwaliteit van zorg wil bieden, is het toch zaak om dat wel zo te organiseren, bijvoorbeeld met behulp van een medicijn­ pieper.’ Hommel: ‘Op tijd de medicatie geven kan een verschil maken tussen volledige afhankelijkheid en vol­ ledige zelfstandigheid.’ 

Een praktische tip: geef parkinsonmedicatie als Levodopa nóóit met melkproducten als yoghurt, vla of pap: eiwitten verstoren de opname van het geneesmiddel. Appelmoes is een goed alternatief. 

Tot slot werd aandacht besteed aan psychose bij Parkinson en overlappende symptomen van Alzheimer, depressie en Parkinson. Staan visuoconstructieve en visuospatiële stoornissen op de voorgrond? Denk dan aan Parkinson. Bij geheugenstoornissen, afasie, agnosie en apraxie ligt Alzheimer eerder voor de hand. Bij depressie staan anhedonie – het niet meer kunnen ervaren van vreugde – somberheid, slaapproblemen en gedachten aan zelfdoding op de voorgrond. 

Ik Stop Ermee 

Stoppen met roken: het blijft een belangrijke taak van praktijkverpleegkundigen en ­ondersteuners om patiën­ ten hierbij te ondersteunen. Want hoewel het aantal rokers sinds 1958 in Nederland sterk is gedaald, rookt nog altijd een kwart van de bevolking. Volgens huisarts en epidemioloog Miriam de Kleijn is het zaak dat praktijk­ verpleegkundigen en praktijkondersteuners gaan kijken naar mogelijkheden buiten de spreekkamer, die toch 

een wat klinische omgeving is. ‘Als de patiënt de praktijk verlaat, komt hij terug in de echte wereld. Dan komt de verleiding van de sigaret weer snel op hem af.’
De Kleijn is positief over ‘Ik Stop Ermee’, dat gebaseerd 

is op de methode ‘The Truth’ uit de Verenigde Staten. De cursus heeft een succespercentage van maar liefst 81%.
Er is slechts één groepsbijeenkomst: een ruim drie uur durend college met twee rookpauzes. Daarna is er eventu­ eel nog begeleiding via e­mail, maar de bijeenkomst staat centraal. Debatleider Roderik van de Bos is een van de 

trainers die de cursus geeft. Hij vertelde dat de methode vooral gericht is op het ontmantelen van alle redenen die rokers hebben om te roken: ‘als ze zeggen “om iets
in mijn handen te hebben pak ik een sigaret”, stel ik de vraag: “waarom steek je ‘m dan op?”’ Ook wordt de angst van rokers besproken. Sommige rokers zeggen bang te zijn voor leegte en een gevoel dat het leven nooit meer leuk zal zijn als ze stoppen met roken. 

Opvallend is dat ‘Ik Stop Ermee’ een hoog entertainment­ gehalte heeft. Het avondvullende programma praat rokers geen angst aan. Het is vooral leuk, aldus de sprekers. Veel praktijkverpleegkundigen meldden na deze workshop dat ze graag met ‘Ik Stop Ermee’ aan de slag willen. Belangstellenden kunnen de stichting via de site www.ikstopermee.nl contact opnemen voor een gesprek over de mogelijkheden. 

Hart- en vaatziekten bij vrouwen 

Veel belangstelling was er voor de workshop ‘Hart­ en vaatziekten bij vrouwen’, een onderwerp dat momenteel erg in de belangstelling staat. Cardioloog Els OIde Bijvank van het MC Slotervaart, tevens voorzitter van de NVVC­ werkgroep Gender, begon haar presentatie met feiten en cijfers over hart­ en vaatziekten bij mannen en vrouwen. Elke dag overlijden in ons land 57 vrouwen aan hart­ en vaatziekten. Bij 36% van de sterfgevallen komt dit door hartfalen, 25% krijgt een CVA, 19% een hartinfarct, ter­ wijl er bij 11% sprake is van arterieel vaatlijden. Bij zowel mannen als vrouwen zijn risicofactoren van invloed als leeftijd, roken, hypercholesterolemie en hypertensie. Risicoverhogende factoren zijn onder meer: familiaire belasting, inactiviteit, een hoog BMI en een verlaagde eGFR. Vrouwspecifieke risicofactoren zijn zwangerschaps­ hypertensie, Polycysteus­ovariumsyndroom (POC) en pre­ matuur ovarieel falen (POF), ofwel een vroege overgang. Vrouwen hebben andere klachten dan mannen. Bij mannen is er bij een acuut infarct sprake van een klas­ siek beeld: een beklemmende pijn op de borst, uitstralend naar de linkerarm, kaken en rug. De pijn gaat samen met transpireren en kortademigheid. Bij vrouwen is pijn op de borst minder vaak aanwezig, hoewel nog wel in 57% van de gevallen. Zij hebben vaker last van een onge­ bruikelijke vermoeidheid, kortademigheid, zwakte en duizeligheid. 

Van Olde Bijvank besteedde ook aandacht aan het onderwerp ‘menopauze of meer’? Hypertensieklachten kunnen sterk lijken op menopauzeklachten. Opvliegers, nachtzweten, hartkloppingen, vermoeidheid, strakke vingers, dikke voeten en slaap­ en concentratiestoornis­ sen zijn symptomen die zowel door hypertensie als door de menopauze kunnen komen. In de menopauze gaat overigens zowel de bloeddruk als het cholesterolgehalte met 15% omhoog.
De cardioloog besprak diverse casussen met het publiek. Enkele ‘take home messages’: hart­ en vaatziekten vormen doodsoorzaak nummer één bij vrouwen en hebben een slechte prognose. Een jonge leeftijd sluit hart­ en vaatziekten niet uit. De menopauze kan wel hypertensie maskeren. Een zwangerschapsgerelateerde hypertensie en diabetes mellitus geven afzonderlijk van elkaar een hoger risico op hart­ en vaatziekten. 

Debat en ALV 

Na de workshops vond er een debat plaats onder leiding van Jan Erik de Wildt over het thema ‘Kwaliteit van zorg’. In een wisselende samenstelling discussieerden praktijkverpleegkundigen en zorgverzekeraars over beroepsinhoudelijke zaken, waaronder de controle 

van de kwaliteit van de opleiding, het registreren van indicatoren versus goede patiëntenzorg en het moni­ toren van resultaten in de zorg. Daarna volgde de ALV met een bestuurswisseling: voorzitter Marjan Verschuur wordt opgevolgd door Gertrud van Vulpen. Ook werd onder meer een gezamenlijk congres én een gezamenlijk tijdschrift met het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) aangekondigd. Nu al vormt zich – vooralsnog achter de schermen – een intensieve samenwerking met het NHG. Ander opvallend nieuws is dat het bestuur het Platform Ouderenzorg (www.platformouderenzorg.nl) wil vernieuwen. Er is hiervoor (spaar)geld beschikbaar.

Volgend jaar vindt het Jaarcongres wederom plaats op de derde donderdag in september: zet 15 september 2016 alvast in de agenda! 

 

Reacties

Nog geen reacties aanwezig.

Log in om reacties te plaatsen bij dit bericht.